DAO — firmy przyszłości? Potencjał dla klientów i przedsiębiorstw
Wprowadzenie
DAO (zdecentralizowane organizacje autonomiczne) przyciągają miliony ludzi na całym świecie i pozwalają im współdecydować o sprawach, które zwykle pozostają w rękach zaledwie kilku osób.
W tym artykule omawiamy, czym jest DAO i dlaczego zarówno dla firm, jak i klientów stanowi nowe narzędzie pomnażające wartość w takich obszarach jak przejrzystość, etyka, podział zysków i wiele innych.
Spis treści
- Czym jest DAO — definicja
- Historia — pierwsza DAO
- Trudności firm i klientów w obecnym systemie
- Jakie możliwości DAO daje firmom i klientom?
- Podsumowanie — czy firma działająca jako DAO może osiągnąć więcej?
1. Czym jest DAO — definicja
„DAO (zdecentralizowana organizacja autonomiczna) to zrzeszenie wielu osób o podobnych poglądach w społeczności bez hierarchii, aby wspólnie podejmować lepsze i przejrzyste, oparte na blockchainie decyzje.”
Decyzje te mogą dotyczyć najróżniejszych obszarów. Oto kilka przykładów:
- Finanse
- Dobroczynność
- Dobro wspólne
- Polityka
- Biznes
DAO stawiają przy tym na przejrzystą technologię blockchain, aby całkowicie wyeliminować ryzyko oszustw ze strony pośredników, takich jak instytucje czy pojedyncze osoby. Za pomocą inteligentnych kontraktów z góry ustala się reguły i zapisuje je jako kod w blockchainie (np. Bitcoin lub Ethereum). Reguły te można zmieniać wyłącznie po głosowaniu i uzyskaniu zgody członków DAO.
W ten sposób kładzie się kres oszustwom na rynkach finansowych, nadużyciom władzy w polityce i nieprzejrzystym firmom. Każdą decyzję, każdą transakcję oraz pochodzenie wszystkich surowców, które firma pozyskuje do wytworzenia produktu, każdy może sprawdzić w dowolnym momencie — i już zawsze.
2. Historia — pierwsza DAO
Podobieństwa do dzisiejszych DAO wykazywały bractwa, nazywane również „Fraternity Societies”, zrzeszające wiele osób w celu realizacji wspólnych zamierzeń. Pierwsze takie bractwo powstało w 1776 roku i nosiło nazwę Phi Beta Kappa.
2.1. Pierwsza DAO
Pierwsza DAO w dzisiejszym rozumieniu powstała w 2016 roku w Niemczech z inicjatywy programisty Christopha Jentzscha i nazywała się „The DAO”. Jej celem było zarządzanie środkami społeczności przeznaczonymi na cele niekomercyjne i komercyjne. The DAO należała do największych i najbardziej obiecujących projektów crowdfundingowych w historii.
„Code is Law”, czyli „kod jest prawem” — mówią programiści. Zaledwie kilka dni po powstaniu The DAO padła ofiarą ataku hakerskiego, w którym wykorzystano błąd w kodzie, aby ukraść miliony ze środków społeczności.
Mimo tej pozornej porażki projekt również później wzbudzał entuzjazm wielu osób! Społeczność trzymała się razem i zrekompensowała straty wszystkim inwestorom, przywracając kod do wcześniejszego stanu. Tak narodziło się Ethereum, drugi co do wielkości projekt blockchain na świecie.
3. Trudności firm i klientów w obecnym systemie
Firmy codziennie stają przed wyzwaniami. Zwłaszcza nowym przedsiębiorstwom coraz trudniej jest zaistnieć w świecie wielkich korporacji. Bez wielomilionowego finansowania prowadzenie marketingu i docieranie dzięki niemu do nowych klientów stało się niemal niemożliwe. Jednocześnie brakuje przejrzystości i możliwości współdecydowania przez klientów.
Korporacje natomiast rozwijały się w czasach bez regulacji i nadmiernej konkurencji. Kampanie marketingowe, które dziś są zakazane, dawniej były dozwolone. Pozorne certyfikaty i wyrafinowane kampanie marketingowe nadal pozwalają im unikać nowych zasad lub — dzięki dostępnym środkom finansowym — wykorzystywać je do własnych celów.
Klienci nie wiedzą już, którym firmom, certyfikatom i instytucjom mogą ufać. Próba zajrzenia za kulisy kończy się dezorientacją z powodu braku przejrzystości. Chęć pomocy czy współdecydowania rozbija się o niedostępne struktury hierarchiczne.
4. Jakie możliwości DAO daje firmom i klientom?
A co, gdyby firmą taką jak Nestlé, Coca-Cola czy VW nie zarządzali wyłącznie dyrektor generalny i garstka doradców?
Co, gdyby tymi firmami zarządzały tysiące lub miliony ludzi? Skandale takie jak praca niewolnicza w koncernie VW czy brak wody w Afryce spowodowany działalnością Nestlé w ogóle by nie powstały! Wartość tych firm nie byłaby przy tym mniejsza, a uczestniczyć w nich mogłoby więcej osób.
Przekształcenie istniejących korporacji w DAO jest zapewne bliskie niemożliwości, ale nowym i młodym firmom otwiera nieoczekiwane możliwości.
4.1 Pozyskiwanie finansowania
Dla małych firm uzyskanie finansowania jest w większości przypadków trudne. Banki nie podejmują ryzyka. Crowdfunding ma lokalne ograniczenia, przynosi zbyt mało środków, a firmy venture capital są tylko nieznacznie bardziej skłonne do ryzyka niż banki.
DAO umożliwia natomiast ludziom z całego świata inwestowanie w projekt bez ograniczeń, a następnie współdecydowanie o jego kierunku dzięki technologii blockchain.
W ten sposób firmy mogą pozyskać jednocześnie kapitał, klientów i współpracowników.
4.2. Pracownicy
Zatrudnienie w ciągu jednego dnia tysięcy pracowników na całym świecie brzmi mało realnie nawet dla korporacji. W DAO jest to natomiast jak najbardziej możliwe. Każda osoba z dostępem do internetu, telefonem lub laptopem może uczestniczyć w DAO.
Wszyscy uczestnicy mogą wnosić propozycje ulepszeń, pomysły na produkty, kontakty biznesowe, wiedzę lub po prostu brać udział w głosowaniach.
Im większa społeczność DAO firmy, tym większe potencjalne szanse na sukces.
4.3. Marketing
Marketing zaczyna się od społeczności, która z entuzjazmem korzysta z produktu firmy i dzieli się nim z innymi. Społeczność współdecydująca o powstaniu nowego produktu siłą rzeczy jest zmotywowana, aby go kupować, używać i polecać innym.
Dodatkowo skarbiec DAO, do którego wraz z każdym nowym członkiem trafia nowy kapitał, umożliwia prowadzenie kampanii marketingowych na poziomie wielkich korporacji.
4.4. Przejrzystość i wiarygodność
Problem nieprzejrzystości firm i korporacji zostałby rozwiązany za pomocą DAO. Decyzje o tym, skąd pozyskuje się surowce oraz jak traktuje się pracowników i dostawców, są jawnie dostępne w blockchainie.
Klienci nie muszą już ufać wątpliwym i równie nieprzejrzystym certyfikatom ani ich obietnicom.
4.5. Współdecydowanie klientów i użytkowników
Dzięki prawu do współdecydowania i wynikającej z niego jawności kierunku działania firmy certyfikaty mogą stać się zbędne lub ulec całkowitemu przekształceniu.
Deklarowane wartości i następujące po nich działania można w każdej chwili sprawdzić i porównać. Jeśli wartości komunikowane przez firmę lub inny rodzaj organizacji przestają być zgodne z jej rzeczywistymi działaniami i marketingiem, również klienci nienależący do DAO mogą od takiej firmy odejść. Jako członek DAO można ponadto odpowiednio wcześnie interweniować i przywrócić firmie właściwy kierunek.
4.6. Wyłączne przywileje członków DAO
Członkom DAO można przyznać wyłączne uprawnienia.
Technologia blockchain pozwala identyfikować członków za pomocą tokenów lub NFT i zapewniać im specjalne promocje, rabaty, pierwszeństwo zakupu oraz wiele innych korzyści.
W ten sposób powstają szczególne przywileje, które dodatkowo zachęcają do zaangażowania w firmę, korzystania z produktów i opowiadania znajomym o sukcesach.
4.7. Podział zysków
Obok takich aspektów jak etyka i samostanowienie kolejnym powodem uczestnictwa w DAO będzie dla wielu osób udział w zyskach.
Część zysków wypracowanych przez firmę może być wypłacana członkom DAO. W ten sposób klienci otrzymują wynagrodzenie za korzystanie z produktów, opowiadanie o nich i współtworzenie nowych produktów poprzez głosowania.
DAO ma przy tym całkowitą swobodę decydowania o sposobie podziału zysków.
- Wypłata całości zysków
- Częściowa wypłata i częściowe reinwestowanie
- Wypłata wszystkim członkom DAO albo
- Wypłata tylko członkom aktywnie uczestniczącym w głosowaniach
- Wypłaty stopniowane zależnie od intensywności zaangażowania w DAO
To tylko kilka przykładów tego, jak można podzielić zyski zgromadzone w skarbcu firmy działającej w modelu DAO.
5. Podsumowanie — czy firma działająca jako DAO może osiągnąć więcej?
DAO stają się coraz popularniejszym narzędziem wywierania wpływu na wydarzenia na świecie. Każda DAO tworzy przy tym własny mały świat zainteresowań, który po bliższym przyjrzeniu okazuje się mieć ogromny zasięg. DAO umożliwiają podejmowanie decyzji wspólnie, a zarazem sprawnie. Pozwalają prowadzić etyczne i przejrzyste działania w ekonomicznie uzasadniony sposób oraz pozyskiwać środki dzięki nowej formie finansowania, zarządzać nimi, a następnie, po osiągnięciu zysków, rozdzielać je między członków.
Niemniej ze względu na nowość technologii DAO wiążą się z zagrożeniami, takimi jak ataki hakerskie, oraz wyzwaniami, takimi jak koordynacja i realizacja działań. Dla wszystkich tych wyzwań można jednak znaleźć rozwiązania.
Ze względu na swoją podstawową strukturę DAO jest otwarta na wszystkich ludzi na świecie. Rasizm ani inne formy dyskryminacji w DAO nie istnieją. Kto chce uczestniczyć i przejmować więcej zadań w DAO, może to robić poprzez udział w głosowaniach i składanie własnych wniosków.
Im więcej osób angażuje się w DAO, tym bardziej prawdopodobny staje się ich sukces. Zależnie od przyjętego kierunku zarówno małe projekty lokalne, jak i przedsięwzięcia o światowym zasięgu mogą wywierać ogromny wpływ na drogę, którą jako ludzie chcemy podążać.
DAO mają możliwość przeciwstawienia się scentralizowanym korporacjom, które przez dziesięciolecia rozwijały się bez regulacji, i wyznaczania kierunku instytucjom takim jak państwa. A wszystko to, dzięki efektowi sieciowemu, w bardzo krótkim czasie.