Decentralizacja firm i współdecydowanie klientów w DAO
Wprowadzenie
Zdecentralizowane autonomiczne organizacje, w skrócie DAO, dają Ci jako konsumentowi i klientowi możliwość aktywnego współdecydowania o kierunku rozwoju firm i kształcie produktów.
Jako konsument możesz dziś wybierać spośród wielu produktów, a jeśli któryś Ci nie odpowiada, sięgnąć po podobny produkt innej firmy. Co jednak, jeśli produkty w danej kategorii z różnych powodów w ogóle nie spełniają Twoich oczekiwań? W takim przypadku nie masz możliwości wywierania wpływu bez samodzielnego rozpoczęcia działalności i poniesienia wysokich kosztów inwestycji. Decentralizacja firm daje Ci jako konsumentowi innowacyjną możliwość współdecydowania.
Spis treści
- Struktura współczesnych przedsiębiorstw
- Struktura DAO — zdecentralizowanej autonomicznej organizacji
- Podsumowanie — decentralizacja firm i przekształcanie ich w DAO
1. Struktura współczesnych przedsiębiorstw
Obecnie powszechnie stosowane struktury przedsiębiorstw mają zawsze charakter hierarchiczny. W rezultacie o tym, jak firma ma działać gospodarczo, decyduje garstka osób. Zwykle jest to CEO, czyli dyrektor zarządzający, a w dużych przedsiębiorstwach i koncernach dodatkowo grono doradców i menedżerów.
Taka struktura przedsiębiorstwa może mieć zalety, na przykład pozwalać na szybkie działanie w sytuacjach kryzysowych. Ani CEO, ani menedżer nie muszą koniecznie uzyskiwać zgody pracowników, aby wprowadzać zmiany.
Takie sytuacje kryzysowe są jednak rzadkie. Znacznie częściej podejmuje się decyzje długofalowe, których przygotowanie zajmuje dni, tygodnie lub miesiące. W dużych przedsiębiorstwach decyzje te zapadają bez udziału pracowników i klientów. Nie bez powodu, ponieważ obecne struktury firm wiążą się z kilkoma wyzwaniami:
- Brak zachęt do zaangażowania dla pracowników i klientów
- Brak zachęt dla menedżerów i CEO do poddawania decyzji pod głosowanie
- Konieczność zapewnienia przejrzystości w firmie
- Możliwości techniczne zapewniające sprawne wdrożenie
Strukturę współczesnych przedsiębiorstw można więc porównać raczej do ulicy jednokierunkowej, na której pomysły, działania i informacje powstają na samym końcu, a następnie są przekazywane na zewnątrz tylko w jednym kierunku.
Jest to szczególnie nieatrakcyjne z punktu widzenia przejrzystości dla klientów i pracowników. Wiąże się również z wysokim ryzykiem oszustw i nieetycznego postępowania.
2. Struktura DAO — zdecentralizowanej autonomicznej organizacji
Zdecentralizowana autonomiczna organizacja, w skrócie DAO, przypomina natomiast rondo: z wielu stron można uzyskać wgląd we wszystko, co dzieje się w firmie, włączyć się w jej działania i współdecydować. Zdecentralizowana struktura i charakter DAO mają więc wiele zalet w porównaniu z tradycyjną strukturą przedsiębiorstwa.
2.1. Zalety zdecentralizowanej struktury przedsiębiorstwa
Dzięki przejrzystości zdecentralizowanej struktury przedsiębiorstwa zarówno pracownicy i klienci, jak i całkowicie niezaangażowane podmioty, takie jak niezależne instytuty, mogą mieć wgląd w jego działania. Jest to szczególnie ważne w następujących kwestiach:
- Pochodzenie surowców
- Produkcja dóbr
- Ochrona środowiska
- Traktowanie dostawców (kwestia sprawiedliwego handlu)
- Przestrzeganie praw człowieka
- Zarządzanie środkami finansowymi
2.2. Struktura — jak działa DAO?
Decentralizacja staje się coraz ważniejsza w sektorze finansowym, a w przyszłości będzie zyskiwać na znaczeniu również w polityce i przedsiębiorstwach.
Powodem jest to, że zdecentralizowana struktura oddaje władzę w ręce wielu osób zamiast nielicznych. Nasze stale rozrastające się społeczeństwo opiera się na systemie sprzed setek lat, który przy dalszym rozwoju prawdopodobnie doprowadzi do załamania lub jeszcze silniejszej centralizacji.
DAO oferuje wyjście z tej nieprzejrzystej centralizacji, eliminując potrzebę istnienia centralnych instancji służących uwierzytelnianiu.
Odbywa się to poprzez integrację technologii blockchain. W zasadzie jest to nic innego jak cyfrowy łańcuch informacji, których po głosowaniu wszystkich członków DAO nie można już zmienić. Wyklucza to manipulację.
2.3. Współdecydowanie w zdecentralizowanej autonomicznej organizacji DAO
W praktyce tworzenie DAO przypomina zakładanie firmy. Jedna lub kilka osób opracowuje swego rodzaju statut określający cele oraz sposoby ich realizacji.
Następnie mogą dołączyć kolejni członkowie, którzy utożsamiają się z celami i ideologią zdecentralizowanej autonomicznej organizacji. Przystąpienie odbywa się podobnie jak nabycie udziału w spółce akcyjnej — przez zakup biletu wstępu zwanego NFT lub tokenem. Dzięki prostocie DAO taki zakup jest jednak dostępny na równych zasadach dla każdego na świecie, niezależnie od pochodzenia, o ile dysponuje telefonem komórkowym lub komputerem z dostępem do internetu.
Po zakupie biletu można potwierdzić swój status członka DAO i włączyć się w jej działania. Można zgłaszać pomysły, przeprowadzać głosowania i wpływać na decyzje. Możliwe jest nawet wykonywanie zadań w roli pracownika.
W zależności od aktywności w DAO mogą być dostępne dodatkowe przywileje: rabaty na produkty, udział w akcjach, pierwszeństwo zakupu nowych produktów, a nawet wypłaty udziału w zyskach.
Dzięki zdecentralizowanej strukturze DAO umożliwiają więc milionom ludzi udział w sukcesie firmy na równych zasadach. Klienci nie muszą już być wyłącznie konsumentami, lecz mogą aktywnie sprawować władzę i otrzymywać nagrody za lojalność oraz ewentualne zaangażowanie.
2.4. Decentralizacja istniejących firm
Możliwe jest również przekształcanie istniejących firm w zdecentralizowane autonomiczne organizacje — teoretycznie nawet koncernów o globalnym zasięgu. W praktyce prawdopodobnie będzie to jednak dotyczyć tylko małych, średnich i nowych przedsiębiorstw. O tym, jak DAO mogłyby zmienić dominujące megakoncerny, przeczytasz w artykule „Czy DAO mogą zmienić dominujące megakoncerny?”.
3. Podsumowanie — decentralizacja firm i przekształcanie ich w DAO
Zdecentralizowane struktury przedsiębiorstw mogą stanowić podstawę przyszłych relacji firm i klientów. DAO umożliwiają tworzenie społeczności, których członkowie dążą do wspólnych celów. Dzięki efektowi sieciowemu nowe zdecentralizowane przedsiębiorstwa mają przewagę nad istniejącymi firmami, które muszą wydawać duże kwoty na marketing, analizy rynku i pracowników.
Aby lepiej zrozumieć te korzyści, polecamy artykuł „DAO — firmy przyszłości? Potencjał dla klientów i przedsiębiorstw”.
Jednocześnie przejrzystość zdarzeń w DAO, które można w każdej chwili zweryfikować, przywraca firmom wiarygodność.
Największa siła DAO jest jednak zarazem jej największym wyzwaniem. Bez aktywnej społeczności DAO nie może odnieść sukcesu.