Działanie matchy — składniki i zawartość kofeiny
Wprowadzenie
W tym artykule chcemy uzupełnić nasz główny tekst o herbacie matcha o informacje dotyczące jej działania. Matcha to szczególny rodzaj zielonej herbaty. Jej składniki, takie jak antyoksydanty i kofeina, oraz ogólnie wysoka zawartość kofeiny sprawiają, że jest zieloną herbatą najwyższej klasy!
Przyjrzymy się konkretnie działaniu składników matchy, a jednocześnie przedstawimy dalsze artykuły, dzięki którym poznasz także ogólne mechanizmy działania kofeiny, antyoksydantów, L-teaniny i innych substancji.
Spis treści
- Składniki odpowiedzialne za działanie matchy
- Działanie herbaty matcha
- Podsumowanie działania matchy
1. Składniki odpowiedzialne za działanie matchy
Szczególny sposób uprawy matchy sprawia, że jest znacznie bogatsza w składniki niż zwykła zielona herbata. Wzrasta zwłaszcza zawartość kofeiny i antyoksydantów. Więcej o uprawie znajdziesz w naszym głównym artykule o herbacie matcha.
Badania i analizy dotyczące matchy, jej działania i składników skupiają się przede wszystkim na kofeinie, L-teaninie oraz antyoksydantach, zwłaszcza katechinach. Te antyoksydanty stanowią około 30% materiału liściowego.
Antyoksydanty, szczególnie polifenole, wielokrotnie wykazywały w badaniach korzystne działanie na zdrowie. Ze względu na te składniki matcha słusznie cieszy się popularnością zwłaszcza wśród osób dbających o zdrowie.
Z naszych poszukiwań wynika, że matcha, mimo wysokiej zawartości kofeiny, sprawdza się słabiej jako skuteczny napój pobudzający, za to lepiej jako szczególnie zdrowy napój dla przyjemności lub żywność funkcjonalna. Więcej na ten temat później.
1.1. Kofeina w matchy
Zawartość kofeiny w matchy wynosi od 1,9% do 4,4%. Matcha należy więc do mocniejszych herbat, choć nie jest najmocniejsza. Biała herbata czasami zawiera więcej kofeiny. Również herbata guayusa (niepochodząca z krzewu herbacianego) zawiera jej więcej.
Ogólnie jednak trudno sformułować tu całkowicie jednoznaczne stwierdzenie. Herbata jest produktem naturalnym. Zawartość kofeiny w matchy i wszystkich innych herbatach różni się zależnie od regionu uprawy, odmiany i pielęgnacji roślin.
| Rodzaj | Kofeina |
|---|---|
| Guayusa | 3%–7,6% |
| Matcha | 1,9%–4,4% |
| Czarna herbata | 1%–3,5% |
| Biała herbata | 3%–6% |
| Żółta herbata | 0,1%–0,4% |
| Zielona herbata | 0,1%–3,9% |
1.2. L-teanina
Wspaniały aminokwas o nazwie L-teanina, którego działaniu poświęciliśmy osobny artykuł, występuje tylko w zielonej herbacie, guayusie i jednym grzybie. Może przekraczać barierę krew–mózg, zmniejszając stres, wspomagając skupienie i korzystnie wpływając na zdolności poznawcze. Te właściwości matchy można rzeczywiście odczuć już po jednej czarce.
Zawartość L-teaniny podaje się, zależnie od źródła, w zakresie od 0,61 mg/g do 44,65 mg/g. Dla porównania guayusa zawiera około 1,6 mg/g suchej masy.
Więcej o działaniu znajdziesz w podlinkowanym artykule i dalej w tym wpisie.
1.3. Antyoksydanty
Naprawdę interesującymi składnikami matchy są różne antyoksydanty. Zielona herbata również je zawiera, ale w matchy ich ilość jest znacznie większa ze względu na sposób uprawy. Oprócz katechiny i chlorofilu, które omówimy później dokładniej, ważnymi składnikami matchy są także kwercetyna, kwasy fenolowe i witamina C.
Matcha jest szczególnie bogata w katechinę, która występuje w 4 wariantach:
- Epikatechina
- 3-galusan epikatechiny
- Epigallokatechina
- 3-galusan epigallokatechiny
Katechina, antyoksydant występujący w matchy, jest polifenolem i ma silniejsze działanie antyoksydacyjne niż witamina C. Oznacza to, że skuteczniej wyszukuje i wiąże wolne rodniki. Więcej o ogólnym działaniu antyoksydantów znajdziesz w naszym artykule „Czym są antyoksydanty”. Dalej w tym artykule przyjrzymy się konkretnie działaniu wymienionych antyoksydantów.
Chlorofil
Chlorofil również jest antyoksydantem i dzięki zacienianiu roślin występuje w matchy w szczególnie dużej ilości. Odpowiada też za jej głęboki, intensywnie zielony kolor. Im bardziej zielona barwa, tym lepsza jakość.
Polecamy kupować wyłącznie matchę z Japonii, ponieważ gwarantuje ona wysoką jakość. Matcha z innych krajów azjatyckich, takich jak Chiny czy Wietnam, często jest natomiast jedynie zwykłą sproszkowaną zieloną herbatą.
2. Działanie herbaty matcha
Dzięki licznym i szczególnym antyoksydantom działanie matchy, mimo wysokiej zawartości kofeiny, różni się od działania kawy, mate, zwykłej zielonej herbaty i guayusy.
2.1. Zdrowie
Katechina – neutralizowanie wolnych rodników
Wymienione wyżej 4 katechiny opisuje się w badaniach jako substancje o wyjątkowo silnym działaniu antyoksydacyjnym. Mają szczególnie skutecznie neutralizować wolne rodniki, a dodatkowo wspomagać enzymy w usuwaniu toksyn. Ten efekt wzmacniający jest silniejszy niż działanie witamin C i E i pomaga komórkom tworzyć oraz utrzymywać zdrową równowagę.
Matcha ma około dwa razy więcej antyoksydantów niż zwykła zielona herbata, a tym samym podobnie wysoką wartość ORAC, od 120 000 do 180 000 Trolox (jednostka, w której mierzy się antyoksydanty), jak herbata guayusa.
Kwasy fenolowe – działanie przeciwzapalne i przeciwcukrzycowe
Kwasy fenolowe są znane z działania przeciwzapalnego oraz hamowania wzrostu i rozprzestrzeniania się komórek nowotworowych. Dochodzi do tego regulowanie metabolizmu.
Najbardziej znanym składnikiem kwasów fenolowych są kwasy chlorogenowe, które występują również w wyjątkowo dużej ilości w herbacie guayusa.
Jednym z kwasów fenolowych nadających matchy korzystne działanie zdrowotne jest rutyna. Według badań rutyna ma działać synergistycznie z kwasem askorbinowym i dzięki temu wzmacniać układ krążenia. Przypisuje się jej również działanie przeciwcukrzycowe i przeciwzapalne.
Kwercetyna – ochrona komórek nerwowych
Ten antyoksydant, początkowo odkryty jako składnik o działaniu przeciwcukrzycowym, okazał się w badaniach również antyoksydantem neuroprotekcyjnym. Oznacza to, że może chronić komórki nerwowe i włókna nerwowe przed obumieraniem.
Więcej o kwercetynie w naszym szczegółowym artykule i filmie:
Witamina C – wzmacnianie układu odpornościowego
Chyba każdemu znanym antyoksydantem w matchy jest witamina C. Wzmacnia układ odpornościowy i należy dostarczać ją codziennie.
Chlorofil – działanie przeciwzapalne
Zacienianie roślin przeznaczonych na matchę gwałtownie zwiększa zawartość chlorofilu. Ten zielony barwnik liści ma silne działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne.
2.2. L-teanina – wpływ na funkcje poznawcze
Wspomniany wcześniej aminokwas ma występować w matchy w szczególnie dużej ilości. Przyczyną może być ponownie zacienianie, które zapobiega rozkładowi tego aminokwasu pod wpływem słońca.
L-teanina jest jednym z powodów szczególnego, niezbyt gorzkiego smaku matchy.
W połączeniu z kofeiną stwierdzono właściwości poprawiające funkcje poznawcze: koncentrację, czas reakcji i czujność. Matcha nie tylko więc pobudza i wspiera zdrowie, lecz także poprawia funkcjonowanie mózgu.
Szczegółowe informacje o działaniu L-teaniny znajdziesz w naszym osobnym wpisie na blogu.
2.3. Działanie matchy – metabolizm i odchudzanie
Wysoka zawartość antyoksydantów ma jeszcze jedną zaletę. Dzięki niej matcha wydaje się, podobnie jak ekstrakt z zielonej herbaty, korzystnie wpływać na metabolizm.
W brytyjskim badaniu stwierdzono nieznacznie zwiększone spalanie tłuszczu podczas uprawiania sportu. Powodem jest wysoka zawartość EGCG, czyli wspomnianego wcześniej antyoksydantu epigallokatechiny. W kolejnym badaniu stwierdzono, że sport i ekstrakt z zielonej herbaty zwiększają spalanie tłuszczu o około 17%.
W dalszych badaniach stwierdzono wyraźnie zwiększone spalanie kalorii, od 8% do 43%, dzięki spożywaniu ekstraktu z zielonej herbaty. Ten zwiększony wydatek energetyczny wywołany matchą lub ekstraktem z zielonej herbaty oczywiście pomaga w odchudzaniu, pod warunkiem że towarzyszy mu również aktywność fizyczna.
2.4. Czy matcha pobudza?
Wysoka zawartość kofeiny oraz obecność aminokwasu L-teaniny zdecydowanie sprawiają, że matcha pobudza. Pobudza jednak inaczej niż guayusa.
W naszych artykułach o składnikach guayusy i działaniu guayusy wielokrotnie wspominamy, jak różnie działają poszczególne napoje zawierające kofeinę. Wszystkie mają obok kofeiny różne zestawy substancji aktywnych, które współdziałają i dlatego wywołują inne odczucie pobudzenia. Znany zastrzyk energii po kofeinie, szczególnie silny w przypadku kawy, jest w matchy znacznie słabszy, lecz mocniejszy niż w guayusie. Więcej o różnych napojach pobudzających zawierających kofeinę znajdziesz w naszym obszernym, bezpłatnym e-booku po niemiecku „Porównanie napojów pobudzających”. Możesz pobrać go przez nasz newsletter lub dodać bezpłatnie do każdego zamówienia.
Matcha pobudza zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Szybciej, niż się wydaje, mogą jednak wystąpić fizyczne skutki uboczne, takie jak kołatanie serca, drżenie, gonitwa myśli, a zależnie od pory spożycia także problemy żołądkowe. U niektórych osób picie matchy rano na pusty żołądek wywołuje dyskomfort żołądkowy.
Kołatanie serca oraz ewentualne drżenie i gonitwa myśli pojawiają się przy zbyt mocno przygotowanej matchy.
Ogólnie jednak matcha pobudza przyjemniej i łagodniej niż kawa, mate czy guarana. Który napój pobudza najlepiej, dowiesz się z naszego porównania Matcha a guayusa.
2.5. Matcha podczas karmienia piersią
Jako firma oferująca guayusę, herbatę o najwyższej zawartości kofeiny, często otrzymujemy pytania dotyczące ciąży i karmienia piersią.
Dlatego przygotowaliśmy osobny, bardzo szczegółowy artykuł uwzględniający stan badań i źródła. Prosimy, szukaj także informacji poza naszym blogiem. Ponieważ matcha zawiera kofeinę, nasz artykuł o ciąży i karmieniu piersią oczywiście odnosi się również do niej.
Ogólnie można powiedzieć, że matchę w ciąży i podczas karmienia piersią należy spożywać tylko z umiarem. Zaleca się nie przekraczać 300 mg do maksymalnie 400 mg kofeiny dziennie.
3. Podsumowanie działania matchy
Już w trakcie artykułu daliśmy to do zrozumienia:
Matcha jest wyjątkowo zdrowym i zdecydowanie godnym polecenia napojem! Nie uważamy jednak, by sprawdzała się jako skuteczny napój pobudzający na długie, wymagające umysłowo dni pracy i intensywną aktywność fizyczną. Mimo że zawartość kofeiny w matchy jest bardzo wysoka.
Jako napój dla przyjemności i żywność funkcjonalna o szczególnie korzystnych właściwościach zdrowotnych matcha doskonale uzupełnia jednak zdrowy styl życia. Kolejnym powodem, dla którego traktujemy ją jako zdrową przyjemność, jest wyjątkowo wysoka cena. 30 g matchy potrafi kosztować 30 € lub więcej.
Przy zakupie matchy koniecznie należy mimo to zwracać uwagę na pochodzenie, aby zapewnić optymalne działanie. Polecamy kupować wyłącznie matchę z Japonii, ponieważ matcha z innych krajów azjatyckich często jest tylko proszkiem herbacianym i nie przechodzi dodatkowych etapów podczas uprawy i przetwarzania.
Mamy nadzieję, że ten wpis dostarczył ci wielu przydatnych informacji. Jeśli udało nam się zainteresować cię także naszą herbatą guayusa, oczywiście ucieszy nas twoja wizyta w naszym sklepie. Z kodem rabatowym „Blog-5” otrzymasz stały rabat 5%. Dla naszej społeczności newslettera, w którym także dzielimy się tak ciekawymi tematami, mamy nawet stały rabat 10% z indywidualnym kodem kuponu.