Matcha a guayusa — który napar jest zdrowszy i lepiej pobudza?

Wprowadzenie

W tym szczegółowym porównaniu matchy i guayusy chcemy omówić najważniejsze różnice między tymi dwoma napojami pobudzającymi i wskazać, do jakich celów warto wybierać każdy z nich. Na końcu zajmiemy się pytaniem, czy zielona herbata, czyli matcha, i guayusa są tak zdrowe, jak się twierdzi, oraz która z nich może być najzdrowszą herbatą na świecie.

Osobom, które nigdy wcześniej nie słyszały o guayusie lub matchy, polecamy także nasze ogólne artykuły „Czym jest herbata guayusa” i „Czym jest matcha”.

Spis treści

1. Matcha a guayusa
   1. Pochodzenie
   2. Uprawa
   3. Przetwarzanie
   4. Smak matchy a smak guayusy
   5. Składniki
   6. Działanie
      1. L-teanina i kofeina
   7. Stosunek ceny do korzyści: matcha a guayusa
2. Która herbata jest zdrowsza – porównanie matchy i guayusy
   1. Matcha
   2. Guayusa
   3. Najzdrowsza herbata: matcha a guayusa
3. Podsumowanie

1. Matcha a guayusa

Porównując matchę z guayusą, przejdziemy od kwestii ogólnych do coraz bardziej szczegółowych właściwości. Zaczniemy od pochodzenia, następnie omówimy składniki i działanie, by dojść do pytania, czy zielona herbata i guayusa są zdrowe. A także czy któraś z nich, matcha lub guayusa, jest najzdrowszą herbatą na świecie.

1.1. Pochodzenie

Matcha

Matcha to sproszkowana zielona herbata. Ściśle rzecz biorąc, matcha oznacza „zmieloną herbatę”. Pierwszą zmieloną zieloną herbatę wytwarzano w Chinach, ale tradycja matchy z dzisiejszymi standardami produkcji powstała w Japonii i tylko tam jest w ten sposób praktykowana.

Inne kraje, takie jak Chiny, Wietnam i Tajlandia, często również produkują „zmieloną herbatę” i sprzedają ją jako matchę, choć tak naprawdę jest to tylko standardowa zielona herbata poddana mieleniu.

Guayusa

Guayusa, w porównaniu z matchą, pochodzi natomiast z Ekwadoru i w 99% jest uprawiana oraz pita wyłącznie tam. Do 2009 roku roślina ta nie była znana poza rdzenną społecznością Kichwa.

W ostatnich latach stawała się jednak coraz bardziej znana dzięki swojemu znakomitemu działaniu. Ze względu na wymagania klimatyczne guayusa rośnie tylko w amazońskim lesie deszczowym.

1.2. Uprawa

Matcha

Podobnie jak zielona herbata, matcha jest uprawiana w tak zwanych monokulturach. Według naszej wiedzy nie istnieje inny sposób uprawy matchy. W przypadku zielonej herbaty można natomiast znaleźć nieliczne „dzikie herbaty”. Produkcja matchy wymaga jednak szczególnego sposobu uprawy roślin, możliwego wyłącznie w monokulturach.

Kilka tygodni przed zbiorem krzewy zielonej herbaty przykrywa się czarnymi siatkami, które je zacieniają. Pobudza to rośliny do wytwarzania większej ilości chlorofilu, aminokwasów, kofeiny i rozmaitych antyoksydantów. Jednocześnie liście stają się większe, cieńsze, a tym samym bardziej miękkie.

Guayusa

W porównaniu matchy z guayusą pod względem uprawy guayusa wypada znacznie lepiej. Rośliny guayusy uprawia się wyłącznie w tak zwanych permakulturach. To uprawy mieszane, w których łączy się dziesiątki lub setki roślin użytkowych, aby stworzyć samowystarczalny ekosystem.

Ponieważ guayusę uprawia się w amazońskiej części Ekwadoru, ten sposób uprawy ma zasadnicze znaczenie. W przeciwnym razie las deszczowy musiałby ustąpić miejsca uprawie jednej rośliny. Możliwe są trzy warianty uprawy:

1. Uprawa rośliny na terenach, na których poza tym Kichwa nie ingerują w przyrodę. Są to zazwyczaj nieużytkowane obszary wokół tak zwanych ogrodów leśnych.
2. Uprawa w odwiecznych ogrodach leśnych. Są to permakultury w lesie deszczowym lub na jego obrzeżach. Składają się z setek różnych roślin użytkowych, które naśladują las deszczowy, ale sadzi się je w uporządkowany sposób, aby wzajemnie chroniły się przed pasożytami, grzybami i pleśnią. Jednocześnie uprawia się rośliny tworzące siedliska dla zwierząt i owadów.
3. Ponowne zalesianie wykarczowanych terenów. Istnieje wiele działek wykarczowanych na przykład pod hodowlę zwierząt, które od lat, a nawet dziesięcioleci stoją puste. Dzięki naszemu programowi zalesiania tereny te zmieniają się w ogrody leśne.

1.3. Przetwarzanie

Matcha

Przetwarzanie matchy jest znacznie bardziej złożone niż przetwarzanie guayusy. Po wielotygodniowym zacienianiu roślin zbiera się tylko najmłodsze, najbardziej zielone i najświeższe liście.

Liście te od razu poddaje się działaniu pary wodnej, a następnie gorącego powietrza, aby zatrzymać utlenianie i jak najszybciej je wysuszyć. Następnie ręcznie wybiera się najlepsze liście i usuwa ich ogonki.

Dopiero po tych etapach liście, nazywane już tenchą, mieli się w kamiennych młynach.

Guayusa

W przypadku guayusy zbiera się natomiast 90% liści drzewa. Ponieważ w Amazonii stale panuje taki sam klimat, drzewa w ciągu 2–4 miesięcy ponownie w pełni obrastają liśćmi.

Po zbiorze liście albo utlenia się przez kilka dni (w przypadku naszej Guayusa DARK), albo, podobnie jak matchę, od razu suszy gorącym powietrzem (Guayusa PURE).

Następnie liście rozdrabnia się i pakuje.

Nasz krótki film dokumentalny o zbiorze i przetwarzaniu matchy znajdziesz tutaj:

1.4. Smak matchy a smak guayusy

Trudno o dwa bardziej różniące się smaki. Zadziwiające, jak wiele różnych napojów pobudzających zawierających kofeinę dała nam natura. Czy rzeczywiście odkryliśmy już wszystkie, dopiero się okaże, bo przecież także guayusa pojawiła się dopiero w 2009 roku.

Matcha

Porównując smak matchy i guayusy, wszystko zależy od osobistych upodobań. Smak jest przecież kwestią subiektywną.

Zależnie od klasy jakości, przygotowania i pochodzenia matcha smakuje nieco inaczej. Więcej w naszym wpisie o smaku matchy.

Profil smakowy matchy można opisać następująco:

• Trawiasty i warzywny smak, jeśli matcha pochodzi z Japonii. Dodatkowy lekko orzechowy aromat, jeśli pochodzi z Chin.
• Umami to jeden z 5 smaków. Jest silnie wyczuwalny w matchy i przypomina ryby, algi oraz wytrawne zupy.
• Zacienianie nadaje matchy delikatną słodycz.
• Dla większości osób matcha będzie smakować gorzko, choć w porównaniu ze zwykłą zieloną herbatą jest znacznie łagodniejsza.
• Kremowość nie jest bezpośrednio smakiem, lecz doznaniem smakowym, które powstaje dzięki prawidłowemu spienieniu proszku.

Guayusa

Choć, jak wspomnieliśmy, gusta są różne, wśród naszych klientów zauważyliśmy, że wielu odbiera smak guayusy jako znacznie przyjemniejszy niż smak matchy.

Wynika to głównie z tego, że guayusa

• nawet po długim parzeniu nie jest gorzka,
• przypomina smakiem herbatę ziołową,
• ma dodatkowo lekko słodkawą nutę,
• smakuje lekko wytrawnie i ziemiście – PURE – oraz
• ma mocną nutę karmelu – DARK.

1.5. Składniki

Także na ten temat przygotowaliśmy osobny wpis, który znacznie dokładniej omawia składniki matchy i składniki guayusy.

Matcha

Poniższe składniki są najważniejsze w herbacie matcha.

1. Kofeina od 1,9% do 4,4%
2. L-teanina
3. Przeciwutleniacze

Zawartość kofeiny w matchy jest więc wyższa niż w zwykłej zielonej herbacie, ale nie tak wysoka, jak wielu sądzi. Antyoksydanty w matchy i zielonej herbacie są ogólnie bardzo dobrze zbadane. Istnieją liczne badania dotyczące ich działania. Najbardziej znane to:

1. Katechina
   1. EGCG, ECG, EGC
2. Rutyna
3. Kwercetyna
4. Chlorofil
5. Fenole i kwasy fenolowe
6. Witamina C

Więcej o działaniu składników w porównaniu matchy i guayusy później. Całkowita zawartość antyoksydantów w matchy wynosi od 120 000 do 180 000 Trolox.

Guayusa

Składniki guayusy są wciąż znacznie słabiej zbadane niż składniki matchy. Najważniejsze znane substancje aktywne to:

1. Kofeina od 3,2% do 7,6%
2. L-teanina
3. Teobromina
4. Teofilina
5. Przeciwutleniacze

Herbata guayusa jest zatem napojem o najwyższej zawartości kofeiny na świecie.

Matcha i guayusa mają mniej więcej taką samą ilość antyoksydantów. Wartość ORAC guayusy wynosi od 120 000 do 160 000. Czym są antyoksydanty i jak matcha oraz guayusa wypadają na tle kawy, mate i guarany, dowiesz się z naszego porównania antyoksydantów.

W guayusie badano przede wszystkim następujące antyoksydanty:

1. Kwasy chlorogenowe
2. Witamina C
3. Witamina D
4. Kwasy fenolowe
5. Karotenoidy
6. Lution

1.6. Działanie

Mamy także osobne wpisy o działaniu matchy i działaniu guayusy, bez ich porównywania, w których znacznie dokładniej omawiamy działanie każdej z nich.

Zanim przejdziemy do mechanizmów działania i pytania, czy zielona herbata, czyli matcha, lub guayusa są zdrowe oraz która z nich jest najzdrowsza, przyjrzymy się ogólnemu działaniu kofeiny i L-teaniny. Substancje te występują bowiem zarówno w matchy, jak i guayusie. Więcej o poszczególnych substancjach aktywnych znajdziesz w podlinkowanych wpisach.

L-teanina i kofeina

L-teanina to rzadki aminokwas, który może przekraczać barierę krew–mózg, aby tam działać. Dotychczas stwierdzono jej obecność jednak tylko w zielonej herbacie, guayusie i jednym grzybie.

Stwierdzono, że połączenie jej działania z kofeiną prowadzi do wyraźnej poprawy sprawności poznawczej i podnosi nastrój.

Matcha

Działanie matchy można jednak przypisać przede wszystkim antyoksydantom, a w mniejszym stopniu kofeinie i L-teaninie. Według badań antyoksydanty działają szczególnie intensywnie.

Dlatego matchę bada się głównie pod kątem właściwości zdrowotnych. W porównaniu z innymi zielonymi herbatami oraz guayusą matcha, według obecnego stanu badań, wypada jako szczególnie zdrowa.

Jej działanie skupia się na następujących właściwościach:

• Zwalczanie wolnych rodników
• Hamowanie i ograniczanie stanów zapalnych
• Regulowanie poziomu insuliny
• Ochrona komórek nerwowych
• Poprawa metabolizmu

Mimo to matcha również pobudza i według badań wspiera zdolności poznawcze. W porównaniu z guayusą działa jednak znacznie mocniej na układ krążenia. Nie należy więc pić jej zbyt dużo. Nadmierne spożycie, podobnie jak w przypadku kawy, mate i guarany, może wywołać silne kołatanie serca, drżenie i złe samopoczucie związane z gonitwą myśli, a nawet problemy żołądkowe.

Guayusa

Działanie guayusy również wiąże się z antyoksydantami, ale w mniejszym stopniu niż w przypadku matchy. Wynika raczej z połączenia substancji zwiększających wydajność.

Działanie guayusy najlepiej opisać następująco:

• Długotrwałe poczucie pobudzenia bez nagłego spadku energii
• Zwiększenie motywacji
• Poprawa zdolności poznawczych, szczególnie w zakresie
  • Skupienia i koncentracji
  • Czujności
  • Pamięci
  • Reakcji
• Zmniejszenie stresu dzięki naturalnemu pobudzaniu fal alfa w mózgu
• Poprawa wydolności fizycznej w zakresie wytrzymałości i siły
• Szybsze rozbudzenie dzięki większemu pochłanianiu światła niebieskiego

Każdy, kto choć raz pił guayusę, zna efekt wielogodzinnej zdolności do koncentracji. W naszym porównaniu matchy i guayusy jest to jedna z najbardziej wyrazistych różnic.

1.7. Stosunek ceny do korzyści: matcha a guayusa

W mediach społecznościowych od czasu do czasu otrzymujemy negatywne komentarze dotyczące ceny guayusy. Przy cenie 9,90 €/100 g guayusa z pewnością nie jest tanią herbatą w torebkach z dyskontu, ale w porównaniu z matchą lub dobrą zieloną herbatą zdecydowanie nie jest też droga.

Dobra matcha przy cenie od 25–30 € za 30 g jest około 3 razy droższa niż guayusa. Kto codziennie chce lub musi być pobudzony i skupiony albo wydajny podczas uprawiania sportu, wybierając matchę, zdecydowanie mocno nadwyręży portfel, a do tego nie uzyska pożądanego efektu.

W przypadku guayusy natomiast nawet przy szczególnie dużym spożyciu od 1 l do 2 l dziennie wystarcza 200 g miesięcznie, co z naszymi rabatami na zestawy oznacza zaledwie 43 centy dziennie za około 2 litry guayusy. Przy tym 90% naszych klientów na 8-godzinny dzień pracy wystarcza 1 litr dziennie w zupełności. To z kolei zaledwie 21,5 centa dziennie.

2. Która herbata jest zdrowsza – porównanie matchy i guayusy

Mamy nadzieję, że do tej pory udało nam się przedstawić obszerny przegląd i że z naszego porównania matchy i guayusy wiele dowiedziałeś się o ich składnikach i działaniu.

W ostatniej części tego wpisu zajmiemy się pytaniem, czy matcha jako zielona herbata oraz guayusa są zdrowe, a może nawet którąś z nich uważa się za najzdrowszą herbatę.

2.1. Matcha

Jako zielona herbata najwyższej klasy matcha jest jednocześnie szczególnie zdrowa. Specjalny sposób uprawy i selekcja podczas przetwarzania dają produkt zawierający ogromną ilość antyoksydantów, który wielokrotnie wykazał skuteczność w badaniach.

2.2. Guayusa

Guayusa ma podobnie wysoką zawartość antyoksydantów, lecz są to inne związki. Kwasy chlorogenowe zawarte w guayusie są również znane z tego, że pomagają regulować poziom insuliny, ograniczać przyrost masy ciała, zapobiegać stłuszczeniu wątroby, hamować stany zapalne, wzmacniać układ odpornościowy i korzystnie oddziaływać na układ nerwowy.

Według obecnego stanu wiedzy badań dotyczących matchy jest jednak znacznie więcej niż badań nad guayusą. Ze względu na to, jak nowym produktem jest guayusa, nie jest to oczywiście ani zaskakujące, ani negatywne.

2.3. Najzdrowsza herbata: matcha a guayusa

Która herbata jest więc najzdrowsza? Z naszych poszukiwań wynika, że guayusa musi tu ustąpić miejsca matchy i, ze względu na liczne dostępne badania, przyznać jej pierwszeństwo, zajmując drugą pozycję.

Ta różnica zdrowotna między matchą a guayusą wydaje się jednak minimalna.

3. Podsumowanie

Nasze porównanie matchy i guayusy wykazało kilka istotnych różnic, które wynikają naturalnie z odmiennych gatunków roślin, pochodzenia i uprawy, ale nie są wszystkim znane.

Być może wiele osób wcześniej nawet nie słyszało o herbacie guayusa?!

Na podstawie przedstawionych faktów porównujących matchę i guayusę uważamy, że żadna herbata nie ustępuje drugiej. Gdy jednak zastanawiasz się, która z tych herbat lepiej będzie do ciebie pasować, wszystko zależy od tego, czego potrzebujesz!

Jeśli chcesz połączyć kilka spokojnych chwil w ciszy z przygotowaniem matchy i zależy ci głównie na wsparciu zdrowia, to matcha będzie lepszym wyborem.

Jeśli chcesz dnia pełnego skupienia, koncentracji i czujności bez skutków ubocznych albo potrzebujesz dodatkowego zastrzyku energii do sportu, to guayusa sprawdzi się znacznie lepiej.

Jeśli ten wpis zachęcił cię do guayusy, w naszym sklepie możesz stale robić zakupy z rabatem 5%, wpisując kod „Blog-5” w ostatnim kroku składania zamówienia. Jeśli chcesz oszczędzać jeszcze więcej, zapisz się do naszego newslettera, w którym regularnie poruszamy ciekawe tematy i przygotowujemy wiele promocji.