Waysa — co to jest? Pochodzenie, tradycja, działanie i więcej!
Wprowadzenie
W tym artykule przyjrzymy się temu, czym jest waysa. Ten nowatorski napój zyskuje na popularności, a wiele osób wybiera go jako alternatywę dla kawy i napojów energetycznych. Przemawiają za tym konkretne powody, które Ci wyjaśnimy. Najpierw jednak omówimy pochodzenie i historię rośliny oraz opiszemy jej tradycyjne zastosowanie wśród rdzennych mieszkańców Ekwadoru z ludu Kichwa.
Jeśli historia Cię nie interesuje, możesz za pomocą spisu treści przejść bezpośrednio do wybranej części.
Spis treści
- Czym jest waysa?
- Składniki waysy
- Działanie waysy
- Przepisy — Twój własny napój energetyczny z waysy
- Gdzie kupić waysę?
- Podsumowanie
1. Czym jest waysa?
Waysa to jedna z wielu nazw guayusy, rośliny z amazońskiego lasu deszczowego. Wykorzystuje ją przede wszystkim rdzenna społeczność Kichwa jako naturalny napój energetyczny. Inne ludy nazywają tę roślinę także wais lub wayus.
Poza rdzennymi społecznościami waysa jest znana jako guayusa. W tym artykule pozostaniemy przy nazwie waysa, jednak w większości wpisów na naszym blogu spotkasz określenie guayusa.
1.1. Pochodzenie i historia
Waysę można spotkać w zachodniej części Amazonii, od Kolumbii po Peru, na wysokości od 200 do 2600 metrów nad poziomem morza. Tak duża rozpiętość wynika z przebiegu rzeki Napo, która ma źródła w Ekwadorze i rozciąga się na północ w kierunku Kolumbii oraz na południe w kierunku Peru. Waysa występuje tu głównie w tak zwanych ogrodach leśnych, czyli na obszarach gospodarowanych przez ludzi.
Mimo że roślinę po raz pierwszy opisano botanicznie już w 1901 roku, do 2009 roku ukazało się niewiele publikacji na jej temat. Od tego czasu jej skład i działanie opisano w kilku badaniach, które potwierdzają to, co Kichwa określali jako „stan skupionej i odprężonej czujności”.
1.2. Kichwa
Kichwa są zdecydowanie głównymi użytkownikami waysy, ponieważ w ich kulturze odgrywa ona ważną rolę jako roślina lecznicza, rytualna i użytkowa. Każda rodzina Kichwa ma przynajmniej kilka roślin waysy w swoich ogrodach leśnych lub rozproszonych wokół domu.
Zastosowanie i tradycja
Kichwa również dzisiaj codziennie piją waysę jako rodzaj naparu. Liście zagotowują z wodą, a następnie piją powstały napój. Waysę czasem kojarzy się ze sposobem picia yerba mate. W przypadku waysy napar przygotowuje się jednak w osobnym garnku i podaje sam płyn. Mate natomiast serwuje się w naczyniu z rozdrobnionymi liśćmi i gorącą wodą. Słomka zapobiega przedostawaniu się liści do ust.
Dla Kichwa waysa odgrywa ważną rolę w codziennym życiu rodzinnym i całej wspólnoty. Jej przygotowanie dla rodziny zwykle należy do kobiet. W rodzinie jest to szczególnie zadanie synowej, a przy większym, wyjątkowym wydarzeniu — odpowiedzialność wszystkich kobiet ze wspólnoty.
Tradycyjnie waysę pije się we wczesnych godzinach porannych, jeszcze przed wschodem słońca, aby rozpocząć dzień. Podczas tych spotkań interpretuje się sny, szyje ubrania, plecie sieci rybackie, tworzy narzędzia, rozdziela zadania na dzień, dzieli się mądrością starszych i uczy dzieci nowych rzeczy. Wymierza się też kary i przeprowadza praktyki wzmacniające. Ogólnie jest to czas, w którym wspólnota zbiera się i podejmuje wspólne decyzje. Nawet festiwale i konkursy odbywają się pod znakiem waysy, czyli guayusy.
Ze względu na pobudzające działanie napar służy głównie do zwiększania czujności, ale Kichwa wykorzystują go także jako:
- Tonik żołądkowy
- Środek moczopędny
- Środek na grypę
- Środek na ból głowy
- Środek na potencję
- Środek przeciwzapalny
- Ochronę przed komarami
- Środek przeciw starzeniu się skóry
- Dodatek do alkoholu
Świadome śnienie
Powszechnym zastosowaniem jest wspieranie świadomych snów. Guayusa jako środek pobudzający pozwala nam zachować skupienie i aktywność w ciągu dnia, a zarazem ożywia sny. Dlatego Kichwa piją ją przed snem jako ziele snów. Więcej przeczytasz w naszym obszernym artykule „Świadome sny — jak nauczyć się świadomego śnienia? Techniki i instrukcja”.
2. Składniki waysy
Waysa ma zdecydowanie najbardziej kofeinowe liście na świecie. Zawartość do 7,6% to znacznie więcej niż w matchy, a nawet w owocach guarany.
Jej wyjątkowość wynika jednak przede wszystkim z unikalnego zespołu wszystkich substancji czynnych, a nie z samej kofeiny. Połączenie następujących składników odpowiada za tak cenione działanie naparu.
Więcej informacji o poszczególnych substancjach czynnych znajdziesz w podlinkowanych artykułach. Na szczególną uwagę zasługuje L-teanina, ponieważ występuje jedynie w guayusie, krzewie herbacianym i jednym grzybie. Jest więc rzadką substancją czynną.
3. Działanie waysy
Działanie szczegółowo opisaliśmy w osobnym wpisie, ponieważ inaczej przekroczyłoby to ramy tego artykułu. Wszystkie ważne informacje znajdziesz w tekście „Działanie guayusy — wszystko, co musisz wiedzieć”. Tutaj przedstawimy krótki przegląd.
Jak już wspomnieliśmy, waysa jednocześnie pobudza, sprzyja skupieniu i odpręża. W przypadku najbardziej kofeinowego napoju na świecie brzmi to zaskakująco, ale każdy, kto spróbuje waysy, zrozumie, o czym mowa. Waysę należy pić rano na czczo, aby utrzymać stały poziom energii przez cały dzień i odczuć go podczas wyzwań umysłowych oraz fizycznych.
Jej działanie różni się od kawy, mate, matchy czy guarany. Nie wywołuje ani gwałtownego kofeinowego pobudzenia, ani nagłego spadku energii.
4. Przepisy — Twój własny napój energetyczny z waysy
Liście waysy możesz kupić jako pakowany susz i przygotować je samodzielnie w domu. Ich zaletą jest brak substancji gorzkich i łatwe przygotowanie. Nie musisz pilnować ani czasu parzenia, ani temperatury wody.
Jak przygotować własny ekologiczny napój energetyczny, pokazujemy krok po kroku w artykule: „Napój energetyczny z waysy — przepis i samodzielne przygotowanie!”
W skrócie:
- Zagotuj 9 g liści na 1 litr wody.
- Przecedź napar.
- Dopraw surowym cukrem trzcinowym i
- odrobiną soku z cytryny.
5. Gdzie kupić waysę?
Oryginalną waysę, czyli guayusę, możesz kupić w naszym sklepie. GUYA to pierwszy niemiecki startup sprzedający waysę/guayusę w Europie. Współpracujemy bezpośrednio, bez pośredników, z rolnikami z Ekwadoru. Na naszym kanale YouTube, w krótkich dokumentach nakręconych na miejscu, poznasz uprawę i przetwarzanie oraz przekonasz się o bioróżnorodności, chroniącej środowisko metodzie uprawy i uczciwej współpracy.
6. Podsumowanie
Powszechną wymową nazwy waysa jest guayusa (gua-ju-sa). Dzięki wyjątkowemu działaniu, które korzystnie wyróżnia ją na tle innych napojów pobudzających, jej spożycie staje się coraz częstsze i popularniejsze.
Ponieważ jest to roślina lasu deszczowego, przed zakupem dokładnie sprawdź sposób uprawy i ufaj tylko firmom, które przejrzyście oraz weryfikowalnie pokazują swoją pracę. Amazonia co roku niepotrzebnie kurczy się o powierzchnię Austrii. Dlatego ważne jest kupowanie wyłącznie od firm, które wspierają dodatkowe zalesianie i już teraz pozyskują produkty z upraw różnorodnych biologicznie.
Z kodem „BLOG-5” możesz na stałe oszczędzać 5% w naszym sklepie. Jako członek naszej społeczności newslettera otrzymasz nawet 10% rabatu na wszystkie produkty, bez zmniejszania kwot wypłacanych lub przekazywanych w darowiźnie naszym społecznościom w Ekwadorze!