Matcha a kawa — co wybrać?
Wprowadzenie
Podobnie jak w naszych porównaniach matchy z yerba mate, zieloną herbatą i guayusą, chcemy zestawić matchę także z kawą, skupiając się przede wszystkim na składnikach i działaniu. Na koniec zastanowimy się, który napój jest lepszy, a raczej — w jakim zastosowaniu każdy z nich sprawdza się najlepiej.
Spis treści
- Czym jest matcha?
- Czym jest kawa?
- Składniki i działanie — matcha a kawa
- Smak — matcha czy kawa?
- Podsumowanie — matcha a kawa
1. Czym jest matcha?
Matcha to sproszkowana zielona herbata. Samo słowo „matcha” oznacza „mieloną herbatę”. Jednak to, co dziś nazywamy matchą, jest produktem japońskiej tradycji i czymś więcej niż zwykłą zmieloną herbatą! Więcej przeczytasz w naszym głównym artykule o matchy.
Matcha jest więc zmieloną zieloną herbatą o szczególnie intensywnym smaku i nieco silniejszym działaniu niż zwykła zielona herbata. Wynika to ze specjalnego sposobu uprawy i przetwarzania.
Matchę uprawia się wyłącznie w monokulturach. Nawet certyfikat ekologiczny nie oznacza, że rośliny na matchę rosną dziko. Intensywność uprawy, podobnie jak w przypadku zielonej herbaty, powoduje szkody w przyrodzie. Alternatywnym sposobem uprawy byłaby permakultura.
Matcha pochodzi z Japonii, ale jej niższej jakości wersje produkuje się też w Chinach i innych krajach azjatyckich. Więcej o klasach jakości znajdziesz w naszym artykule o smaku matchy.
2. Czym jest kawa?
W przeciwieństwie do matchy kawa nie jest liściem, lecz ziarnem, czyli nasieniem kawowca. Takie „ziarno kawy” suszy się z miąższem owocu (cascarą) lub bez niego, a następnie pali.
Palenie nadaje kawie jej charakterystyczny aromat. Istnieją dwa rodzaje kawy: arabika i robusta. Robustę najczęściej uprawia się w permakulturach, dlatego nie ma negatywnego wpływu na środowisko. Arabika rośnie natomiast w monokulturach, które nie pozwalają na rozwój bioróżnorodności. Robusta, taka jak w naszej mieszance guayusy z kawą, jest mocniejszą kawą i zawiera do 3,2% kofeiny.
Kawę produkuje się w wielu regionach świata. Każdy region uprawy nadaje jej własny, niepowtarzalny aromat, na który oprócz palenia wpływają też różnice w glebie i jej składzie.
Przetwarzanie kawy obejmuje również fermentację przed paleniem.
3. Składniki i działanie — matcha a kawa
Teraz porównamy składniki matchy i kawy.
3.1. Matcha
Matcha jest znana przede wszystkim z właściwości prozdrowotnych. Podczas zbierania materiałów do tej wieloczęściowej serii wpisów o matchy zauważyliśmy, że niemal wszystkie badania dotyczą kwestii zdrowotnych, a matcha pod wieloma względami stanowi jednocześnie znakomitą żywność funkcjonalną i napój dla przyjemności. Szczególnie dobrze sprawdza się, gdy chcemy utrzymać organizm w dobrej formie i pełni energii.
W tekście zamieściliśmy odsyłacze do dwóch jeszcze bardziej szczegółowych artykułów o działaniu matchy i jej składnikach.
W tym porównaniu matchy z kawą ograniczymy się do najważniejszych kwestii dotyczących składu i działania. Matcha wykazuje następujące szczególnie wyraźne działania:
- Ochrona przed stresem oksydacyjnym: matcha ma wyjątkowo wysoką zawartość przeciwutleniaczy. Chronią one komórki przed utlenianiem, a tym samym przed zniszczeniem.
- Działanie przeciwzapalne i wzmacniające odporność: kwasy fenolowe oraz wyjątkowo wysoka zawartość chlorofilu pomagają ograniczać stany zapalne i długofalowo wzmacniają układ odpornościowy.
- Poprawa zdolności poznawczych: w wielu badaniach wykazano synergiczne działanie L-teaniny i kofeiny. Dotyczy ono sprawności umysłowej, takiej jak koncentracja, szybkość reakcji i pamięć.
Zawartość kofeiny w matchy może wynosić od 1,9% do 4,4%. Jeszcze większą rozpiętość ma zawartość L-teaniny: od 0,61 mg/g do 44,65 mg/g. Podczas naszych poszukiwań nie udało nam się ustalić, dlaczego wartości te tak bardzo się różnią.
Wynik od 120 000 do 180 000 Trolox oznacza wyjątkowo wysoką wartość przeciwutleniającą matchy, porównywalną z guayusą.
3.2. Kawa
O kawie także często mówi się, że ma korzystne właściwości zdrowotne. Jeśli jednak porównać składniki i ich ilości, kawa wypada przy matchy mniej więcej tak jak źdźbło trawy przy jabłku. Źdźbło trawy nie jest złe, ale w tym porównaniu kawa nie ma nawet zbliżonej liczby korzystnych właściwości do matchy. Również zielona kawa zawiera w porównaniu z nią niewiele przeciwutleniaczy.
Za to dla większości osób kawa wygrywa smakiem, choć jest to czysto subiektywne! Zaletą jej działania jest szybki „zastrzyk energii”. Oznacza to, że kofeina zaczyna działać szybciej, ale też szybciej przestaje. Podobnie wygląda porównanie matchy z guayusą: działanie guayusy utrzymuje się znacznie dłużej.
Zawartość kofeiny w kawie waha się od 1,4% w arabice do 3,2% w robuście. Kawa nie zawiera L-teaniny i ma znacznie mniej przeciwutleniaczy. Jej wartość wynosi około 8 800 Trolox. Matcha zawiera więc około 13 razy więcej przeciwutleniaczy.
4. Smak — matcha czy kawa?
Odpowiedź na pytanie, czy lepiej smakuje matcha, czy kawa, byłaby czysto subiektywna. Wolimy więc omówić i porównać ogólne profile smakowe obu napojów.
W porównaniu z kawą matcha ma znacznie mniej substancji gorzkich, mimo że zwykła zielona herbata często wydaje się wyjątkowo gorzka. Matcha smakuje słodkawo i trawiasto, z silną nutą umami, odbieraną jako wytrawna, algowa i morska.
Kawa ma w tym porównaniu wyraźnie silniejsze nuty goryczy. Wynika to z dużej ilości flawanonów. Matcha zawiera natomiast więcej aminokwasów i katechin (przeciwutleniaczy), które mają słodszy smak.
Dzięki paleniu ziaren kawa zyskuje niepowtarzalny aromat, od orzechowego i czekoladowego przez cytrusowy aż po kremowy i maślany. Matcha ma podobnie kremowy, pełny smak, wynikający z nuty umami i spieniania proszku.
Kawa może mieć również ziemiste nuty.
5. Podsumowanie — matcha a kawa
Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, co jest lepsze: matcha czy kawa. Zależy to od punktu widzenia i celu spożycia. Żadnego z tych kofeinowych napojów nie zaliczamy do skutecznych sposobów na pobudzenie, ponieważ znamy działanie guayusy i wiemy, że w porównaniu z kawą oraz matchą znacznie lepiej sprawdza się ona w stresującym dniu wymagającym koncentracji.
Jeśli porównujemy wyłącznie kawę i matchę, uważamy, że oba napoje doskonale nadają się do picia dla przyjemności. Matcha ma jednak przewagę pod względem funkcjonalności żywności dzięki swoim korzystnym właściwościom zdrowotnym.
Zaciekawiło Cię to? Z kodem „Blog-5” otrzymasz stały rabat 5% w naszym sklepie na wszystkie nasze produkty z guayusą oraz akcesoria do herbaty. Zapisując się do newslettera, zyskasz nawet rabat 10%.