Ilex guayusa — alternatywa dla kawy ludu Kichwa z Ekwadoru
Wprowadzenie
Pochodząca z głębi Amazonii roślina Ilex guayusa przyciąga coraz większą uwagę także u nas, w Europie. Nic dziwnego — rdzenni mieszkańcy Ekwadoru, znani jako lud Kichwa, piją Ilex guayusa dla pobudzenia zamiast kawy, która również rośnie w Ekwadorze.
W tym artykule przyjrzymy się temu, dlaczego rdzenni mieszkańcy wolą Ilex guayusa od kawy, jak smakuje i działa napar z guayusy oraz jak wypada w porównaniu z kawą i matchą.
Spis treści
- Ilex guayusa — pobudzenie z tradycją
- Wyjątkowe, naturalne działanie Ilex guayusa
- Guayusa, kawa i matcha — porównanie
- Substancje czynne w Ilex guayusa
- Smak guayusy
- Podsumowanie: Ilex guayusa to więcej niż pobudzenie
1. Ilex guayusa — pobudzenie z tradycją
Ilex guayusa to gatunek ostrokrzewu pochodzący z Ameryki Południowej, występujący głównie w północno-zachodniej części Amazonii, przede wszystkim w Ekwadorze, ale także w Kolumbii i Peru. Uprawia się go na wysokości do 2000 metrów. Jest krzewem, który może jednak wyrosnąć na drzewo osiągające nawet 30 metrów wysokości.
Rośliny z rodzaju Ilex są zazwyczaj trujące dla człowieka. Niektóre gatunki, takie jak Ilex guayusa czy krzew mate Ilex paraguariensis, nadają się jednak do spożycia i oferują wiele korzyści zdrowotnych.
Wiedzieli o tym i nadal wiedzą przedstawiciele ludu Kichwa z Ekwadoru. Guayusa jest rośliną o bogatej tradycji i historii sięgającej tysięcy lat. Według legendy przodkowie Kichwa modlili się do bogów o sposób na większą czujność, skupienie i koncentrację podczas nocnych polowań. Bogowie wysłuchali ich prośby i podarowali im Ilex guayusa.
2. Wyjątkowe, naturalne działanie Ilex guayusa
Kichwa korzystają z guayusy od wielu pokoleń. W ich kulturze czymś zwyczajnym jest wstawanie o 3 w nocy i rozpoczynanie dnia od naparu z guayusy.
Od wielu stuleci rdzenni mieszkańcy używają do tego liści guayusy, zarówno świeżych, jak i suszonych. Gotują je w garnku nad otwartym ogniem. Kobiety ze wspólnoty regularnie nabierają napar i podają go wszystkim osobom siedzącym przy ogniu.
Wysoka zawartość kofeiny chroni przed zmęczeniem i wyostrza zmysły. Guayusa zwiększa również wytrzymałość i koncentrację.
3. Guayusa, kawa i matcha — porównanie
3.1. Guayusa a kawa
Liście guayusy mają wyraźnie wyższą zawartość kofeiny niż kawa — wynosi ona od 1,8% do 7,6%. Średnio guayusa zawiera około 3% kofeiny. Kawa ma jej natomiast od 1,4% do 3%, czyli mniej niż Ilex guayusa.
W odróżnieniu od kawy działanie kofeiny w naparze z guayusy jest jednak znacznie trwalsze. Utrzymuje się dłużej, jest subtelniejsze i bardziej sprzyja kreatywności oraz skupieniu.
W przypadku naparu z guayusy nie są znane skutki uboczne typowe dla kawy, takie jak dolegliwości żołądkowe, drżenie, stres czy niepokój.
Aby uniknąć skutków ubocznych kawy, pozostaje z niej zrezygnować, znacznie ograniczyć jej spożycie lub przynajmniej wybrać prawidłowo paloną kawę, taką jak nasza kawa z Ekwadoru, która jest palona ręcznie i pochodzi z ekologicznych upraw permakulturowych. W poradniku „Jak pić mniej kawy lub całkiem z niej zrezygnować? Tak Ci się uda!” opisaliśmy, jak odstawić kawę albo z dnia na dzień ograniczyć jej spożycie o 50%, nie rezygnując z jej smaku.
3.2. Guayusa a matcha
W porównaniu z japońską matchą odczuwalne działanie naparu z Ilex guayusa na układ sercowo-naczyniowy jest jeszcze łagodniejsze, a mimo to utrzymuje się dłużej.
Oba napary — o ile mowa o prawdziwej matchy z Japonii — zawierają mniej więcej tyle samo przeciwutleniaczy i są łagodne dla żołądka.
4. Substancje czynne w Ilex guayusa
Oprócz wysokiej zawartości kofeiny guayusa wyróżnia się wyjątkowym bogactwem składników mineralnych, witamin, aminokwasów, a także L-teaniny, teofiliny i teobrominy. Osobne zestawienie z opisem wszystkich substancji czynnych znajdziesz w naszym artykule „Składniki guayusy”.
4.1. L-teanina
L-teanina jest wykorzystywana w leczeniu stresu, lęków i depresji. Udowodniono, że ten aminokwas wspomaga odprężenie oraz poprawia koncentrację i zdolność uczenia się.
Co ciekawe, dotychczas obecność L-teaniny stwierdzono tylko w dwóch roślinach i jednym grzybie. Jedną z tych roślin jest Ilex guayusa.
W połączeniu z kofeiną L-teanina może w pełni rozwinąć swoje działanie i przyczyniać się do zwiększenia sprawności fizycznej i umysłowej.
4.2. Teofilina
Substancja czynna teofilina również występuje w liściach tej rośliny. Ma właściwości pobudzające i jest stosowana w leczeniu chorób płuc.
Teofilina rozszerza drogi oddechowe, dzięki czemu ułatwia pobieranie tlenu. Aby wzmocnić jej działanie, zaleca się przyjmowanie teofiliny jednocześnie z teobrominą.
4.3. Teobromina
Teobromina również znajduje się w Ilex guayusa. Substancja ta wspomaga ukrwienie mózgu i zwiększa jego sprawność. Ponadto teobromina pobudza serce i zwiększa wydajność jego pracy.
4.4. Pozostałe składniki Ilex guayusa
- Przeciwutleniacze (zawartość dwukrotnie wyższa niż w zielonej herbacie)
- Polifenole (wtórne metabolity roślinne)
- Karotenoidy (prowitamina A)
- Kwercetyna (wyjątkowo silny przeciwutleniacz)
- Witaminy C i D
- Magnez, wapń, potas i cynk
5. Smak guayusy
Smak guayusy można porównać do mate, ale bez gorzkiego i dymnego posmaku. Guayusa smakuje jak owocowy, słodkawy napar ziołowy z ziemistą nutą.
Osoby, które po raz pierwszy próbują naparu z Ilex guayusa, zaskakuje jego łagodny smak. W przeciwieństwie do kawy, zielonej i czarnej herbaty czy mate guayusa nigdy nie staje się gorzka, dlatego można ją pić nawet po długim parzeniu.
6. Podsumowanie: Ilex guayusa to więcej niż pobudzenie
Ilex guayusa to coś więcej niż sposób na poranne pobudzenie. Guayusa jest jedną z najciekawszych obecnie roślin, a dzięki wyjątkowym właściwościom idealnie wpisuje się w dzisiejsze trendy. Roślina tak ceniona przez lud Kichwa staje się także u nas coraz popularniejszym naturalnym napojem energetycznym.
Dzięki wysokiej zawartości kofeiny guayusa bez problemu dorównuje kawie i innym napojom kofeinowym. Zawiera też inne substancje czynne, które sprawiają, że jej działanie jest znacznie przyjemniejsze niż działanie pozostałych napojów z kofeiną.